La mắng sẽ khiến con “trả thù” bằng sự phản kháng

Cập nhật: 18:15 | 22/12/2017
Khi bực tức, nhiều ông bố bà mẹ không tiếc lời la mắng, thậm chí chửi rủa con cái, đôi khi chỉ vì trẻ đã không làm đúng tiêu chuẩn của bố mẹ. Tuy nhiên, ba mẹ có thể sẽ thấy hối tiếc bởi hành vi này đã ảnh hưởng tiêu cực tới tâm lý phát triển của con.
la mang se khien con tra thu bang su phan khang

Khi con làm sai hoặc không nghe lời, các bậc cha mẹ thường hay la mắng hoặc đánh đòn con, nhất là khi nhiều gia đình vẫn còn quan niệm “yêu cho roi cho vọt” Thực tế, các chuyên gia tâm lý trẻ em phân tích, dù chọn cách nào trong 2 phương án trên, người lớn cũng đang gây những tác động tiêu cực đến sự hình thành và phát triển tâm lý, cảm xúc của trẻ. Thậm chí, so với tác hại từ những trận đòn roi, những lời la mắng của mẹ còn gây ra ảnh hưởng “ghê gớm” hơn nhiều.

Kết quả nghiên cứu của các chuyên gia từ Đại học Pittsburgh và Đại học Michigan, tiến hành trên hơn 1.000 gia đình có con từ 13-14 tuổi tìm hiểu về mức ảnh hưởng của lời nói khắc nghiệt đến hành vi, mức độ trầm cảm của trẻ và mối quan với cha mẹ đã chứng minh điều này. Các chuyên gia nhận thấy rằng, việc la mắng, hò hét, chửi rủa, thậm chí sử dụng ngôn từ xúc phạm đối với trẻ em, nhất là những bé trong độ tuổi dậy thì hoàn toàn không có tác dụng giải quyết vấn đề. Chúng chỉ khiến cho sự việc trở nên tồi tệ hơn.

Thanh thiếu niên là một quãng thời gian khá nhạy cảm, là giai đoạn các bé đang bắt đầu hình thành và bộc lộ bản sắc của riêng mình. Vì vậy, việc la mắng trẻ có thể làm ảnh hưởng đến nhận thức, khiến bé cảm thấy tự ti về bản thân, cảm thấy mình không có giá trị. Không chỉ cảm xúc của trẻ, việc sử dụng ngôn từ xúc phạm, những lời chỉ trích quá mức còn có thể “lấy đi” sự ngưỡng mộ và tôn trọng của bé dành cho ba mẹ của mình. Bên cạnh đó, những trẻ được nuôi lớn bằng những lời la mắng, ngôn từ xúc phạm thường có xu hướng hung hăng, có các vấn đề về hành vi ở trường hoặc cho thấy nhiều dấu hiệu của bệnh trầm cảm.

Dạy con không đòn roi

Thay vì la mắng hay đánh đập con, các chuyên gia khuyến cáo các phụ huynh nên nói chuyện trực tiếp và giải thích lý do tại sao trẻ không nên làm như vậy. Đồng thời, đưa ra hình phạt cho trẻ. Tránh la hét, quát mắng vào mặt của con, nhất là ở nơi công cộng hoặc trước mặt bạn bè của bé. Chẳng hạn, nếu bé mải mê xem tivi mà quên làm bài tập, mẹ nên nói cho con biết việc làm của bé không đúng và có thể phạt bé bằng cách không cho bé xem tivi cho đến khi làm bài xong, hoặc phạt bé bị mất buổi đi chơi mà đáng lẽ bé sẽ có nếu như ngoan. Trẻ em sẽ dễ ghi nhớ lời bạn hơn, nếu bạn nói với chúng bằng giọng nói nhẹ nhàng nhưng dứt khoát.

Bên cạnh đó, bạn cũng có thể phạt bé đứng ở góc nhà trong thời gian quy định để suy nghĩ về hành vi sai trái của mình. Hoặc đơn giản hơn, mẹ cũng có thể phạt con phụ mình làm việc nhà, vừa rèn cho bé tính tự lập, vừa có “chân sai vặt”. Sẽ tốt hơn nếu bạn bảo con: “Bây giờ mẹ đang rất cáu, không nên giải quyết chuyện của con vội. Chúng ta sẽ nói sau!”. Cách bố mẹ nhắc nhở con cũng rất quan trọng, thay vì chì chiết thì các phụ huynh nên nhắc nhở với tinh thần xây dựng ví dụ như “Con hãy làm bài tập, khi nào xong thì bảo mẹ để mẹ giúp chuẩn bị đồ ngày mai”. Nhiều bà mẹ, ông bố thường quá lời khi mắng con. Những từ ngữ chua ngoa, sỉ nhục hoặc làm trầm trọng hóa khuyết điểm của con, khiến đứa trẻ cảm thấy mình bị oan ức. Đôi khi, tội của cháu chỉ đáng một, cha mẹ nâng lên thành năm, thành mười. Cháu sẽ tức giận và “trả thù” bằng cách không nghe lời. Bố mẹ có thể giải thích nhưng không dọa nạt, lời nói phải ngắn gọn, dễ hiểu. Như vậy là bạn đã cung cấp cho con nền tảng quan trọng, để cháu có những hành vi tốt. Thay vì thấy việc xấu con vừa làm là quá nghiêm trọng, bạn hãy coi như đây chính là dịp để bạn hướng suy nghĩ của con tới những hành vi tốt. Nhìn nhận vấn đề như vậy, bố mẹ sẽ bớt cáu giận, bớt nóng nảy và hiệu quả giáo dục sẽ tốt hơn rất nhiều. Khuyến khích con làm việc nhà cùng mình, bằng những câu như “Con ăn nốt cốc kem nhanh lên để mẹ con mình về nhà. Mẹ muốn kịp rán bánh phồng tôm”. Như vậy, chắc chắn cháu sẽ tự giác giúp mẹ rán bánh cho kịp. Hãy mềm dẻo, linh hoạt. Nhân nhượng một chút, chính là cách rất tốt để dạy con tính kỉ luật. Không có gì gây khó chịu và kém hiệu quả hơn việc ra lệnh cho con làm gì đó, chỉ vì cha mẹ thấy mình là người trên, có quyền ra lệnh, con là người dưới, phải tuân lệnh. Hãy mời con hợp tác bằng những câu như “Mẹ đang có việc bận quá. Mẹ muốn con mặc áo len vào kẻo lạnh”. Những câu kiểu này có tác dụng tuyệt vời, so với cách nói “Mặc ngay áo len vào! Mẹ nói có nghe không?”

Hà Vũ