Chân dung Gina Haspel - nữ giám đốc đầu tiên của CIA

Cập nhật: 13:41 | 14/03/2018
Tân giám đốc Cục tình báo Trung ương Mỹ CIA Gina Haspel là người theo đuổi lập trường cứng rắn, có nhiều kinh nghiệm công tác tại các căn cứ của Mỹ ở nước ngoài và từng điều hành một nhà tù đen của Mỹ ở Thái Lan.
chan dung nu giam doc dau tien cua cia gina haspel
Tân giám đốc Cục tình báo Trung ương Mỹ CIA Gina Haspel (ảnh: Getty).

Theo CBS, bà Gina Haspel sinh ngày 1/10/1956, có nhiều tiếng tăm trong giới tình báo và là người theo đuổi lập trường cứng rắn. Bà bắt đầu làm việc tại CIA từ năm 1985, trong đó phần lớn thời gian là hoạt động bí mật.

Tháng 2/2017, bà Haspel được chính Tổng thống Trump đề cử vào vị trí phó giám đốc CIA. Tuy nhiên, quyết định bổ nhiệm bà Haspel từng là chủ đề gây tranh cãi liên quan tới việc bà từng quản lý một nhà tù “đen” ở Thái Lan, chuyên giam giữ các tội phạm khủng bố của Mỹ, trong đó có nghi phạm al-Qaeda là Abu Zubaydah và Abd al-Rahim al-Nashiri.

Đây cũng là nhà tù bí mật ở nước ngoài đầu tiên của CIA và bị nghi ngờ áp dụng nhiều hình thức tra khảo cực hình đối với các tù nhân, trong đó có “trấn nước” - biện pháp tra tấn sử dụng vải che mặt nghi phạm và liên tục dội nước khiến nghi phạm có cảm giác sắp chết ngạt.

Abu Zubaydah người được cho là “bị tra tấn tàn nhẫn tới mức dường như đã thiệt mạng”. Các đặc vụ CIA bị cáo buộc đã “trấn nước” Zubaydah 83 lần, thậm chí còn ném nghi phạm này vào tường nhiều lần. Abd al Rahim al-Nashiri cũng từng bị “trấn nước” vào năm 2002 và đang bị giam giữ tại nhà tù khét tiếng Guantanamo Bay ở Cuba.

chan dung nu giam doc dau tien cua cia gina haspel
Biện pháp tra tấn "trấn nước" (ảnh minh họa).

Bà cũng bị ngờ đã giúp hủy các đoạn băng video ghi lại cảnh thẩm vấn và tra tấn nghi phạm. Hãng tin Reuters cho hay bà Haspel thường có mặt trong vụ tra tấn bên trong các nhà tù. Theo Vox, 92 đoạn băng video vẫn được lưu giữ cho tới khi CIA loại bỏ chúng vào năm 2005 và bà Haspel được cho là có liên quan tới quyết định xóa dấu vết.

Bộ Tư pháp Mỹ từng vào cuộc điều tra vụ xóa các video tra tấn của CIA, song cuối cùng không khởi kiện vụ việc này. Tới năm 2009, cựu Tổng thống Barack Obama đã ra lệnh đóng cửa các nhà tù đen của CIA và cấm sử dụng các biện pháp như “trấn nước” để tra khảo nghi phạm.

Năm ngoái, khi bà Haspel được bổ nhiệm vào chức Phó Giám đốc CIA, John Sifton, đại diện cấp cao của Tổ chức Human Rights Watch, chỉ trích rằng “một nhân vật từng tham gia một chương trình phi pháp đã được bổ nhiệm vào chức vụ lãnh đạo.”

chan dung nu giam doc dau tien cua cia gina haspel
Nghi phạm Abu Zubaydah (phải) (ảnh: Getty).

Là một sĩ quan tình báo kỳ cựu của Mỹ, trong những tháng gần đây, bà Haspel chịu trách nhiệm quản lý công việc hàng ngày tại CIA trong lúc ông Pompeo phải dành nhiều thời gian làm việc tại Nhà Trắng.

Trong 30 năm công tác tại CIA, bà Haspel đã nhiều lần nắm giữ các vị trí lãnh đạo cấp cao tại các cơ quan quan trọng như Cục Bí mật Quốc gia hay Trung tâm chống khủng bố. Bà Haspel từng được trao tặng những danh hiệu cao quý, trong đó có Presidential Rank Award - phần thưởng cao nhất dành cho các cá nhân hoạt động trong lĩnh vực dân sự liên bang.

Bà Gina Haspel là một trong những sĩ quan tình báo hàng đầu của Mỹ tham gia vào chương trình thẩm vấn nghi phạm khắc nghiệt dưới thời cựu Tổng thống George W. Bush. Các tổ chức nhân quyền đã lên án mạnh mẽ chương trình này vì cho rằng tình báo Mỹ đã sử dụng các biện pháp tra tấn tù nhân vô nhân đạo.

The Times đưa tin bà Haspel từng đóng vai trò trực tiếp trong một chương trình của CIA, trong đó cho phép chuyển các phiến quân khủng bố bị bắt giữ cho chính phủ nước ngoài và giam giữ họ tại những cơ sở bí mật. Theo Vox, bà Haspel cho đến nay vẫn là một nhân vật gây tranh cãi trong chính quyền Mỹ vì vai trò của bà khi tham gia chương trình tra tấn của CIA.

chan dung nu giam doc dau tien cua cia gina haspel
Bà Gina Haspel nhận được nhiều lời khen ngợi của Tổng thống Trump (ảnh: Getty).

Mặc dù các nhà tù đen của CIA bị đóng cửa, song sự trở lại của bà Haspel trong vai trò Phó Giám đốc CIA hồi năm ngoái và Giám đốc CIA trong thời gian tới đã đặt ra nhiều nghi vấn về khả năng chương trình gây tranh cãi của CIA có thể được hồi sinh.

Điều đáng nói là đương kim Tổng thống Donald Trump cũng từng tuyên bố rằng ông ủng hộ việc áp dụng trở lại các biện pháp tra khảo đối với các nghi phạm khủng bố. Trong thời gian vận động tranh cử, ông Donald Trump nhiều lần nhấn mạnh sự tin tưởng vào tính hữu hiệu của các biện pháp này.

TheoCNN, trong phiên chất vấn sắp tới Thượng viện trước khi được bổ nhiệm chính thức vào vị trí lãnh đạo CIA, bà Haspel có thể sẽ phải điều trần về vai trò của bà liên quan tới nghi vấn tra khảo tù nhân tại Thái Lan.

Mặc dù Tổng thống Trump dành nhiều lời khen ngợi cho bà Haspel khi đề cử bà làm Giám đốc CIA, song bà có thể sẽ vấp phải sự phản đối từ tất cả thành viên đảng Dân chủ và một số nghị sĩ đảng Cộng hòa tại Thượng viện trong quá trình bỏ phiếu thông qua đề cử, theoReuters.

“Việc tra tấn những người bị bắt giữ tại nhà tù Mỹ trong thập niên vừa qua là một trong những chương đen tối nhất trong lịch sử Mỹ. Bà Haspel phải đưa ra lời giải thích về bản chất cũng như mức độ liên quan của bà trong chương trình tra tấn của CIA trong quá trình phê chuẩn (đề cử Giám đốc CIA)”, thượng nghị sĩ John McCain, Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ, nhấn mạnh.

Nguyên Linh